دەستپێک

ھاوزایەندخوازی (پێشووتر ھاوڕەگەزخوازی؛ بە ئینگلیزی: Homosexuality) بریتییە لە پەیوەندییەکی ڕۆمانتیکی و سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان زایەنددا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە کۆمەڵگەیەک کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»

لە پاڵ جیاڕەگەزخوازی^[ئ] و دووڕەگەزخوازیدا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی ئاڕاستەی زایەندی زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت. زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت. ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی ژینناسیدا ھاتوونەتە ئاراوە و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان. ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە. ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە، خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.

باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن لێزبیان^[ا] و گەین،^[ب] بەڵام گەی بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو ھۆمۆفۆبیا و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە ئیسلامییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە. ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ��اژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە. (تەواوی وتار...)

عەلی زەیدی لە ٢٠٢٦

• ٢٧ی نیسان – عەلی زەیدی (لە وێنەکەدا) وەک سەرۆک وەزیرانی عێراق ھەڵبژێردرا و جێگای محەممەد شیاع سوودانیی گرتەوە.
• ١ی نیسان – ناسا ئەرکی فڕین لە نزیک مانگی ئارتێمیس ٢ ڕەوانە دەکات، کە یەکەم ئەرکی مرۆڤھەڵگرە بۆ ئەو دیوی خولگەی نزیکی زەوی لە دوای ئەپۆلۆ ١٧ لە ساڵی ١٩٧٢ەوە.
• ١٥ی ئازار – لە خەڵاتەکانی ئۆسکاردا، فیلمی جەنگێک دوای جەنگێکی تر شەش خەڵاتی ئۆسکار دەباتەوە، لەوانە باشترین فیلم و باشترین دەرهێنەر بۆ پۆڵ تۆماس ئەندەرسن.
• ١١ی ئازار – ساڵح موسلیم، سیاسەتوانی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی پەیەدە لە نەخۆشخانەیەکی ھەولێر کۆچی دواییی کرد.
• ٢٨ی شوبات – ئیسڕائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھێرشیان کردە سەر ئێران، کە بووە ھۆی کوشتنی عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی لەگەڵ چەندین بەرپرسی تری باڵای وڵاتەکە.
• ٢٣ی شوبات – ڕۆپ یێتە وەکوو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی ھاوزایەندخواز لە ھۆڵەندا ھەڵبژێردرا.
• ٣ی کانوونی دووەم – ویلایەتە یەکگرتووەکان ھێرشی ئاسمانیی کردە سەر ڤێنیزوێلا و نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆک کۆماری وڵاتەکەی دەستبەسەر کرد.

• ١٤٩٢ - ئیسپانیا لیژنەی دۆزینەوەی دا بە کریستۆفەر کۆڵومبس.
• ١٧٨٩ - جۆرج واشینگتن، بووە یەکەم سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان.
• ١٩٤٥ - ئادۆڵف هیتلەر و ئیڤا براون خۆیان کوشت لەدوای یەک ڕۆژ لە هاوسەرگیرییان.

زیاتر لەم ڕۆژەدا »

• … کە ناسرەدین شا ١٨٣ ھاوسەری ھێنا و ئەو کاتەی کە کوژرا ٨٥ ھاوسەری ھەبوو؟